Hartruis

Een hartruis is een term om met de stethoscoop hoorbare trillingen in of nabij het hart te omschrijven. Deze trillingen worden in de meeste gevallen veroorzaakt door turbulenties of wervelingen in de bloedstroom in of nabij het hart. Soms wordt een hartruis veroorzaakt door trillingen van een onderdeel van het hart zoals een klep. Wervelingen of turbulenties in de bloedstroom in of nabij het hart worden veroorzaakt door een hoge stroomsnelheid van het bloed, de stroming van bloed door een trechtervormige vernauwing of door een lage viscositeit (stroperigheid) van het bloed.

Een hartruis is geen ziekte op zich maar kan een aanwijzing zijn voor de aanwezigheid van een ziekte (te vergelijken met koorts). In het merendeel van de gevallen is een hartruis een aanwijzing voor de aanwezigheid van een hartziekte. Een lekkage van een hartklep, een vernauwing van een uitgang of een gaatje in het hart kunnen de hoorbare wervelingen veroorzaken. In een enkel geval heeft een hartruis niets te betekenen of wordt deze veroorzaakt door een ziekte buiten het hart zoals koorts of bloedarmoede.

Uit het bovenstaande moge duidelijk zijn dat het niet altijd mogelijk is om na het waarnemen van een hartruis aan te geven of er sprake is van een (hart-)ziekte of welke hartziekte een bepaalde hartruis veroorzaakt. Op grond van de plaats op de borstkas waar de hartruis het beste te beluisteren is en op grond van het karakter van het geluid is soms wel aan te geven wat de meest waarschijnlijke oorzaak is van de hartruis. Een echocardiografisch onderzoek zal in de meeste gevallen uitsluitsel geven over de oorzaak van de hartruis, de aanwezigheid van een hartziekte en de eventueel noodzakelijke behandeling. Zowel bij jonge als bij volwassen dieren kan een hartziekte aanwezig zijn die buiten een hartruis geen waarneembare verschijnselen veroorzaakt. Hoewel uw dier mogelijk nergens last van lijkt te hebben, kan het is sommige gevallen toch verstandig zijn een echocardiografisch onderzoek uit te laten voeren om 'verborgen gebreken' op te sporen, afhankelijk van leeftijd, diersoort en ziektegeschiedenis.

Een hartruis kan in verschillende stadia van een dierenleven worden waargenomen. Zo wordt een hartruis bij een pup of een kitten meestal veroorzaakt door een aangeboren hartziekte.
Een hartruis die pas op latere leeftijd voor het eerst wordt waargenomen bij een volwassen hond of volwassen kat, dan wordt de ruis mogelijk veroorzaakt door een op latere leeftijd verkregen hartziekte.

Met behulp van Doppler echocardiografie kunnen de wervelingen en turbulente bloedstromen in beeld worden gebracht evenals de stroomsnelheid van het bloed worden gemeten. Zo kan de oorzaak van de hartruis in beeld worden gebracht en de ernst worden ingeschat. Hieronder volgen enkele voorbeelden van de toepassing van echocardiografie ter opsporing van de oorzaak van een hartruis.

ResizedImage265200 PSKLEURDOPPLER

De turbulente bloedstroom wordt door het echografieapparaat weergegeven als felle kleurtjes binnen het hart. In dit geval is er sprake van wervelingen in de longslagader, dat is het bloedvat van de rechter kamer naar de longen (zie ook: Hart: hoe werkt het?). Vanaf de kleppen is een felgekleurde bloedstroom zichtbaar tijdens het samentrekken van het hart.

ResizedImage265200 PSDOPPLER

De snelheid van deze bloedstroom bedraagt meer dan 7 meter per seconde. Deze snelheid is veel te hoog, normaliter is de snelheid van het bloed hier minder dan 2 meter per seconde. De verhoging van de snelheid van het bloed wordt veroorzaakt door een aangeboren vernauwing van de longslagader ter hoogte van de kleppen. Hierdoor moet een normale hoeveelheid bloed door een sterk vernauwde uitgang.

ResizedImage265200 MKDKLEURENDOPPLER

Ook hier is weer sprake van een turbulente bloedstroom binnen het hart. In dit geval wordt de turbulentie veroorzaakt door een lekkage van bloed van linker kamer naar linker boezem tijdens het legen van het hart. Door klepdegeneratie sluit de klep tussen boezem en kamer niet meer volledig.

ResizedImage265200 MKDDOPPLER

Omdat er een groot drukverschil is tussen linker kamer en linker boezem en de ruimte tussen de niet geheel sluitende kleppen gering is, is er sprake van een hoge snelheid van het bloed dat teruglekt in de linker boezem. Dit is hoorbaar als een luide hartruis aan de linker zijde van de borstkas.

ResizedImage265200 PDABKLEURDOPPLER

Bij deze hond is er sprake van een aangeboren opengebleven verbinding tussen de lichaamsslagader en de longslagader. Deze verbinding is door middel van echocardiografie in beeld te brengen als een onderbreking in de witte wand van de longslagader rechts in beeld.

ResizedImage265200 PDABDOPPLER

Door de verbinding is er sprake van een continue bloedstroom tussen lichaamsslagader en longslagader. In tegenstelling tot de voorgaande beelden is de snelheid van de bloedstroom constant hoog en daalt niet tot nul. Dit is hoorbaar als een continue luide hartruis.